Stan zagrożenia epidemicznego to nie stan wyjątkowy

W piątek, 13 marca br., powielana w bezpośrednich rozmowach Polaków, dość szybko rozeszła się informacja, że w sobotę 14 marca, w związku z epidemią koronawirusa, zostanie w Polsce wprowadzony  stan wyjątkowy. Działo się tak pomimo, że już 12 marca na konferencji prasowej Minister Zdrowia Łukasz Szumowski zapowiedział oficjalnie, że przygotowywane jest rozporządzenie ministra w sprawie ogłoszenia na terytorium Polski stanu zagrożenia epidemicznego. Jak zapowiedział tak też się stało. W dniu 13 marca ukazało się rozporządzenie na mocy którego na okres od dnia 14 marca 2020 r. aż do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433).

Uprawnienia Ministra Zdrowia i wojewodów

Uprawnienie do wydania takiego rozporządzenia dają Ministrowi Zdrowia przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284, 322 i 374).

W art. 46 ust. 1, 2 i 4 tej ustawy uregulowane zostały zasady postępowania w razie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii z których wynika, ze:

  • stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii na obszarze województwa lub jego części ogłasza i odwołuje wojewoda, w drodze rozporządzenia, na wniosek państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego,
  • jeżeli zagrożenie epidemiczne lub epidemia występuje na obszarze więcej niż jednego województwa, stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii ogłasza i odwołuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego,
  • na podstawie w/w rozporządzeń, można ustanowić dla obywateli i instytucji szereg ograniczeń, zakazów, nakazów i obowiązków których obecnie doświadczamy,  1) czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się, 2) czasowe ograniczenie lub zakaz obrotu i używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych, 3)czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy, 4) zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności, 5) obowiązek wykonania określonych zabiegów sanitarnych, jeżeli wykonanie ich wiąże się z funkcjonowaniem określonych obiektów produkcyjnych, usługowych, handlowych lub innych obiektów, 6) nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych przewidzianych planami przeciwepidemicznymi, 7) obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych oraz grupy osób podlegające tym szczepieniom, rodzaj przeprowadzanych szczepień ochronnych – uwzględniając drogi szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz sytuację epidemiczną na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii.

Zdecydowanie inaczej rzecz się ma z instytucją „stanu wyjątkowego”

Kwestię tę reguluje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w art. 228, dotyczącym „stanów nadzwyczajnych”.

W ust. 1, 2 i 3 art. 228 konstytucja stanowi m.in., że:

  • w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej.
  • stan nadzwyczajny, a więc także stan wyjątkowy, może być wprowadzony tylko na podstawie ustawy lub w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu podaniu do publicznej wiadomości,
  • zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie poszczególnych stanów nadzwyczajnych, określa ustawa.

Przepisy art. 228 (ust. 5, 6 i 7) stanowią ponadto, że:

  • działania podjęte w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego muszą odpowiadać stopniowi zagrożenia i powinny zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa,
  • w czasie stanu nadzwyczajnego nie mogą być zmienione: Konstytucja, ordynacje wyborcze do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego, ustawa o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej oraz ustawy o stanach nadzwyczajnych,
  • w czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzane referendum ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu, a wybory do organów samorządu terytorialnego są możliwe tylko tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.

Szczególne uprawnienia Prezydenta RP

Przepisy konstytucji o stanach nadzwyczajnych szczególne uprawnienia dają Prezydentowi RP, który w drodze rozporządzeń może wprowadzić stan wojenny lub stan wyjątkowy.

Przepisy art. 229, 230 i 231 stanowią, że:

  • w razie zewnętrznego zagrożenia państwa, zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji, Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów może wprowadzić stan wojenny na części albo na całym terytorium państwa, a w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego, Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów może wprowadzić, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 90 dni, stan wyjątkowy na części albo na całym terytorium państwa,
  • przedłużenie stanu wyjątkowego może nastąpić tylko raz, za zgodą Sejmu i na czas nie dłuższy niż 60 dni,
  • rozporządzenia o wprowadzeniu stanu wojennego lub wyjątkowego Prezydent Rzeczypospolitej musi przedstawić Sejmowi w ciągu 48 godzin od podpisania rozporządzenia. Sejm rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej rozpatruje niezwłocznie i może je uchylić bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Uprawnienia Rady Ministrów

Przepisy konstytucji o stanach nadzwyczajnych nadają także uprawnienia Radzie Ministrów.

Stanowią one w art. 232, że w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia Rada Ministrów może wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni, stan klęski żywiołowej na części albo na całym terytorium państwa, a przedłużenie tego stanu może nastąpić za zgodą Sejmu.

Rozporządzenia dotyczące wprowadzenia stanów nadzwyczajnych (Prezydenta i Rady Ministrów) mają charakter źródeł powszechnie obowiązującego prawa.

 

Poleć, udostępnij !

Permalink do tego artykułu: http://suflerob.o11.pl/?p=13599

Dodaj komentarz

Twój adres email nie będzie publikowany.