Zmiana prawa o stowarzyszeniach

Czy wiesz, że_6W ubiegły czwartek, 19 listopada 2015 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1923 ogłoszona została wreszcie ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw.

 

Dyskusja w środowisku organizacji pozarządowych dotycząca potrzeby zmiany Prawa o stowarzyszeniach rozpoczęła się jeszcze w 2011 r., a w 2012 r. została objęta patronatem Kancelarii Prezydenta RP. Prowadzone pod egidą Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych konsultacje zaowocowały przyjęciem założeń zmian Prawa o stowarzyszeniach, które stały się podstawą prac nad projektem zmian ustawy, przygotowywanym przez grupę roboczą przy Zespole ds. Rozwiązań Finansowych i Prawnych w zakresie Działalności Społecznej i Obywatelskiej Kancelarii Prezydenta RP.

 

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw, sygnowany przez Prezydenta RP wpłynął do Sejmu 17 grudnia 2014 r., a następnego dnia został skierowany do I czytania na posiedzeniu Sejmu.

 

W dniu 15 stycznia 2015 r. na 84 posiedzeniu Sejmu odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy, którego efektem było jego skierowanie do właściwych komisji sejmowych.

 

I kiedy się wydawało, że wszystko idzie w dobrym kierunku, projekt utkwił w komisjach i dopiero „zorganizowane ponaglenia” organizacji pozarządowych w których miałem okazję i możliwość także uczestniczyć sprawiły, że 9 lipca prace w komisjach wznowiono. Niewątpliwie moim zdaniem, wpływ na to miały także zbliżające się wybory parlamentarne.

 

Po wznowieniu prac w komisjach dalsze prace nad projektem potoczyły się już zdecydowanie szybciej, 23 września odbyło się II czytanie projektu, 25 września II czytanie i przyjęcie ustawy przez Sejm oraz jej przekazanie Marszałkowi Senatu.

 

Senat uwag do ustawy nie wniósł. W dniu 5 października ustawę przekazano Prezydentowi RP do podpisu, a Pan Prezydent podpisał ją 26 października.

 

Od jej podpisania do ogłoszenia w dniu 19 listopada w Dzienniku Ustaw upłynęło kolejnych 25 dni. Zwracam na to uwagę gdyż ze względu na obszerne zmiany w stosunku do stanu dotychczasowego dla wejścia większości przepisów w życie przyjęto dość długi okres vacatio legis i termin jej ogłoszenia miał w tym przypadku duże znaczenie.

 

Biorąc powyższe pod uwagę można więc śmiało powiedzieć, że w dużych męczarniach toczyły się prace nad zmianami prawa o stowarzyszeniach, o które od wielu lat zabiegały organizacje pozarządowe.

 

Nowe przepisy prawa o stowarzyszeniach m.in. w sposób istotny zmieniają stan obecny, idą w kierunku większej swobody ich działalności i ograniczenia władztwa organów nadzoru, zmieniają zdecydowanie warunki tworzenia i działalności stowarzyszeń zwykłych, nadają nowe uprawnienia członkom stowarzyszenia oraz stwarzają nowe możliwości ich działalności.

 

Przede wszystkim po wejściu w życie nowych przepisów, aby założyć stowarzyszenie rejestrowe wystarczy już siedmiu członków, a nie jak dotychczas minimum piętnastu, którzy uchwalają statut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo od razu wybierają władze stowarzyszenia, które dokonują jego rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym.

 

Nowe przepisy stwarzają możliwość otrzymywania przez członków zarządu stowarzyszenia wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją z tym, że sprawa ta musi być uregulowana w statucie stowarzyszenia. Stowarzyszenie nadal opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków z tym, że do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich członków. Jest to możliwe także obecnie, jednak kwestia ta była dotychczas realizowana na podstawie wykładni sądowej i rozstrzygnięć zawartych w statutach, a obecnie rozstrzyga to ustawa. Kwestie te budziły dotychczas wiele wątpliwości oraz nieporozumień, gdy tymczasem w krajach demokracji zachodniej, organizacje pozarządowe są poważnym graczem na rynku pracy, dając zatrudnienie prawie 15 % czynnym zawodowo.

 

Warto także zwrócić uwagę na to, że w zakresie swoich celów statutowych stowarzyszenia otrzymały prawo reprezentowania interesów zbiorowych swoich członków wobec organów władzy publicznej.

 

Nowe przepisy nakładają na stowarzyszenia obowiązek m.in. doprecyzowania w statutach zapisów dotyczących sposobu reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposobu zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia. W przypadku tworzenia przez stowarzyszenie terenowych jednostek organizacyjnych jego statut powinien określać: zasady tworzenia oraz rozwiązania terenowej jednostki organizacyjnej, strukturę organizacyjną terenowej jednostki organizacyjnej, organy terenowej jednostki organizacyjnej, w tym zarząd, oraz tryb dokonywania ich wyboru lub powoływania.

 

Szczegółowe zasady tworzenia, działalności oraz likwidacji terenowych jednostek organizacyjnych stowarzyszenia określają przepisy nowelizujące prawo o stowarzyszeniach.

 

Istotnym zmianom zgodnie z nowymi przepisami ulega procedura związana z rejestracją stowarzyszenia rejestrowego, a mianowicie zlikwidowany został wymóg zwracania się sądu rejestrowego do organu nadzorującego (wojewoda, starosta) o zaopiniowanie wniosku o rejestrację bądź wprowadzenie zmian w rejestracji. Powinno to przyśpieszyć zdecydowanie proces rejestracji, a ponadto w ten sposób zniesiony został nadzór prewencyjny organów nadzoru nad inicjatywami zmierzającymi do tworzenia stowarzyszeń.

 

Według nowych przepisów zarząd będzie składał, podpisany przez wszystkich członków zarządu, wniosek o wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego wraz ze statutem, listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, protokołem z wyboru władz stowarzyszenia oraz adresem siedziby stowarzyszenia.

 

Sąd rejestrowy wydawać będzie postanowienie o wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa, a założyciele spełniają wymagania określone ustawą. O wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego sąd zawiadomi właściwy organ nadzoru, przesyłając mu jednocześnie odpis postanowienia o wpisie, statut stowarzyszenia, listę założycieli i podjęte uchwały. Również o wykreśleniu stowarzyszenia z Krajowego Rejestru Sądowego sąd będzie zawiadamiał właściwy organ nadzoru, przesyłając mu odpis postanowienia o wykreśleniu.

 

Zarząd stowarzyszenia ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu rejestrowego o każdorazowej zmianie statutu, a postępowanie w tej sytuacji sąd rejestrowy prowadzić będzie tak jak w przypadku rejestracji stowarzyszenia.

 

Ograniczenie uprawnień organów nadzoru w stosunku do stowarzyszeń ma miejsce nie tylko na etapie ich rejestracji, ale także już w toku ich działalności. Otóż nowe przepisy wyraźnie określają, że organy nadzorujące sprawują nadzór nad działalnością stowarzyszeń wyłącznie w zakresie zgodności ich działania z przepisami prawa i postanowieniami statutu. M.in. organ nadzorujący ma prawo w wyznaczonym terminie żądać dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia odpisów uchwał walnego zebrania członków (zebrania delegatów) oraz niezbędnych wyjaśnień od władz stowarzyszenia, ale jest zobowiązany żądanie to uzasadnić.

 

W przypadku niezastosowania się stowarzyszenia do żądań organu o których mowa wyżej, organ nadzorujący, może nałożyć na stowarzyszenie grzywnę w wysokości jednorazowo nieprzekraczającej 5000 zł. Od grzywny tej można zwolnić, jeżeli po jej wymierzeniu stowarzyszenie niezwłocznie zastosuje się do żądań organu nadzorującego. Wówczas stowarzyszenie, w terminie 7 dni, może wystąpić do sądu o zwolnienie od grzywny.

 

W razie stwierdzenia, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu, w zależności od rodzaju i stopnia stwierdzonych nieprawidłowości, organ nadzorujący może wystąpić o ich usunięcie w określonym terminie, udzielić ostrzeżenia władzom stowarzyszenia lub wystąpić do sądu o udzielnie upomnienia władzom stowarzyszenia, uchylenie niezgodnej z prawem lub statutem uchwałę stowarzyszenia lub rozwiązanie stowarzyszenia, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem.

 

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, sąd może przedłużyć okres, na jaki został ustanowiony kurator (w związku z brakiem zarządu zdolnego do podejmowania czynności prawnych), nie dłużej jednak niż o 6 miesięcy, jeżeli jego czynności nie mogły zostać zakończone przed upływem 6 miesięcy.

 

Na wniosek organu nadzorującego Sąd może wydać postanowienie o rozwiązaniu stowarzyszenia w przypadkach gdy liczba członków stowarzyszenia jest mniejsza niż liczba członków wymaganych do jego założenia, kiedy stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie władz i nie ma warunków do ich wyłonienia w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Sąd może wydać postanowienie o rozwiązaniu stowarzyszenia także na wniosek kuratora, jeżeli pomimo podejmowanych przez kuratora czynności, nie wybrano władz stowarzyszenia i nie ma warunków do ich wyłonienia w okresie 12 miesięcy.

 

Ważną zmianą, szczególnie dla małych oraz biednych stowarzyszeń jest rozstrzygnięcie, że po wejściu nowych przepisów w życie postępowanie w sprawach o wpis lub zmianę wpisu stowarzyszenia oraz terenowej jednostki organizacyjnej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego będzie wolne od opłat sądowych.

 

Spore wątpliwości dotychczas budziło to, z jakim momentem stowarzyszenie może rozpocząć swoją działalność oraz jak rozkłada się jego odpowiedzialność za zobowiązania w stosunku do osób trzecich.

 

Nowe przepisy rozstrzygają to w sposób jednoznaczny. Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, natomiast za czynności niezbędne do rozpoczęcia działalności przez stowarzyszenie dokonane na rzecz stowarzyszenia przed jego wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego członkowie zarządu odpowiadają wobec osób trzecich solidarnie. Po wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego za zobowiązania wynikające z tych czynności stowarzyszenie odpowiada tak jak za zaciągnięte przez siebie.

 

Nowe regulacje prawne w sposób szczegółowy opisują instytucję stowarzyszenia zwykłego, dla utworzenia którego wystarczą trzy osoby, nadając mu zdecydowanie innego niż dotychczas charakteru i znaczenia.

 

Stowarzyszenie zwykłe w świetle nowych przepisów może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane, a każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna.

 

Osoby, które zamierzają założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, który określa w szczególności nazwę stowarzyszenia zwykłego, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego. Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać zarząd, określa w regulaminie działalności tryb jego wyboru oraz uzupełniania składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych.

 

Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać organ kontroli wewnętrznej, określa w regulaminie działalności tryb jego wyboru, uzupełniania składu oraz jego kompetencje.

 

Wniosek o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd składają na piśmie organowi nadzorującemu, właściwemu ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego, dołączając regulamin działalności, listę założycieli stowarzyszenia zwykłego, zawierającą ich imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo członków zarządu, imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL członków organu kontroli wewnętrznej, o ile regulamin działalności przewiduje ten organ oraz adres siedziby stowarzyszenia zwykłego. Jeżeli wniosek o wpis składa zarząd, podpisują go wszyscy członkowie zarządu.

 

Stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji, a organ nadzorujący dokonuje wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o wpis. Jeżeli do sądu rejestrowego wpłynie wniosek organu nadzorującego lub prokuratora o orzeczenie zakazu założenia stowarzyszenia zwykłego ze względu na niespełnianie warunków określonych w przepisach prawa, termin ten liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia odrzucającego albo oddalającego wniosek organu nadzoru lub prokuratora.

 

Jeżeli wniosek o wpis zawiera braki, organ nadzorujący wzywa do jego uzupełnienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W sytuacji takiej termin na dokonanie wpisu do ewidencji liczy się od dnia uzupełnienia wniosku o wpis. Nieuzupełnienie wniosku o wpis w terminie 14 dni powoduje jego bezskuteczność. Organ nadzorujący informuje niezwłocznie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd o dokonaniu wpisu do ewidencji albo bezskuteczności wniosku o wpis.

 

W przypadku gdy organ nadzorujący nie dokona wpisu do ewidencji w terminie ustawowym, przedstawicielowi reprezentującemu stowarzyszenie zwykłe albo zarządowi przysługuje prawo wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego.

 

Jeżeli w danych zgłoszonych do ewidencji nastąpią zmiany, stowarzyszenie zwykłe składa organowi nadzorującemu, w terminie 7 dni od dnia wystąpienia zdarzenia uzasadniającego zmianę danych, wniosek o zamieszczenie w ewidencji zmienionych danych, załączając dokumenty stanowiące podstawę zmiany. Na stowarzyszeniu zwykłym ciąży także obowiązek informowania organu nadzoru o zmianie adresu zamieszkania osób, reprezentujących stowarzyszenie.

 

Ewidencja stowarzyszeń zwykłych jest jawna i udostępniana na stronie podmiotowej organu nadzorującego w Biuletynie Informacji Publicznej. Każdy ma prawo otrzymania zaświadczenia z ewidencji, a dokumenty złożone do organu nadzorującego stanowią akta ewidencyjne, które są dostępne dla osób mających interes prawny. Ewidencja może być prowadzona w systemie teleinformatycznym.

 

Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności, którymi są m.in. nabycie oraz zbycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, zawarcie umowy kredytu albo pożyczki, przejęcie długu, uznanie długu, zwolnienie z długu, przystąpienie do długu, zawarcie umowy poręczenia lub zawarcie innej podobnej umowy oraz zaciągnięcie innych zobowiązań przekraczających wartość 10 000 zł..

 

Pomimo dużo szerszych uprawnień i możliwości działania niż dotychczas, stowarzyszenie zwykłe nie może powoływać terenowych jednostek organizacyjnych, zrzeszać osób prawnych, prowadzić działalności gospodarczej oraz nie może prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego.

 

W świetle nowych przepisów stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W odróżnieniu od dotychczasowego stanu prawnego stowarzyszenie zwykłe może także otrzymywać dotacje.

 

Istotną zmianą w dotychczasowych przepisach prawa o stowarzyszeniach jest także to, że stowarzyszenie zwykłe liczące co najmniej siedmiu członków, może przekształcić się w stowarzyszenie, tzw. rejestrowe. Przekształcenie stowarzyszenia wymaga zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego, wyrażonej w drodze uchwały, zawierającej: nazwę i siedzibę stowarzyszenia, powołanie władz stowarzyszenia, przyjęcie statutu stowarzyszenia, który stanowi załącznik do uchwały, do której dołącza się także sprawozdanie finansowe stowarzyszenia zwykłego sporządzone na określony dzień w miesiącu poprzedzającym podjęcie uchwały o przekształceniu.

 

Informację o podjęciu uchwały o przekształceniu przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd stowarzyszenia niezwłocznie podają do publicznej wiadomości oraz zawiadamiają o podjęciu tej uchwały wierzycieli stowarzyszenia zwykłego.

 

O zamiarze przekształcenia, stowarzyszenie zwykłe zawiadamia swoich członków nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia uchwały o przekształceniu. Do zawiadomienia należy dołączyć projekt statutu stowarzyszenia oraz informację o aktywach i pasywach stowarzyszenia zwykłego.

 

Przekształcenie stowarzyszenia zwykłego następuje z chwilą wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego, a sąd rejestrowy przesyła niezwłocznie właściwemu organowi nadzorującemu odpis postanowienia o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego wraz z zaświadczeniem o wpisie stowarzyszenia. Na tej podstawie właściwy organ nadzorujący z urzędu wykreśla stowarzyszenie zwykłe z ewidencji.

 

Wniosek o wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego składają i podpisują wszyscy członkowie zarządu. Do wniosku dołączają uchwałę o przekształceniu wraz z zaświadczeniem o wpisie stowarzyszenia zwykłego do ewidencji, wydanym nie wcześniej niż na 3 miesiące przed dniem podjęcia uchwały o przekształceniu. Stowarzyszenie zwykłe zostaje rozwiązane bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego z chwilą wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego.

 

Z chwilą wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego wstępuje ono we wszystkie prawa i obowiązki stowarzyszenia zwykłego, a członkowie stowarzyszenia zwykłego stają się członkami stowarzyszenia. Członkowie przekształcanego stowarzyszenia zwykłego odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze stowarzyszeniem za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego, powstałe przed dniem przekształcenia, przez okres roku, licząc od dnia przekształcenia. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.

 

Do przekształcenia stowarzyszenia zwykłego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące utworzenia stowarzyszenia.

 

W terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. od 19 listopada 2015 r. stowarzyszenia działające na podstawie przepisów dotychczasowych mają obowiązek dostosowania swoich statutów do nowych przepisów prawa o stowarzyszeniach. W tym samym terminie stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji zmienionej nowymi przepisami. Brak wpisu będzie skutkować rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do nowej ewidencji, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych.

 

Do postępowań w sprawach o wpis stowarzyszenia lub terenowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną do Krajowego Rejestru Sądowego, wszczętych i niezakończonych prawomocnie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

 

Ustawa z 25 września br. zmieniająca przepisy prawa o stowarzyszeniach z 7 kwietnia 1989 r. wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 19 maja 2016 r. z wyjątkiem:

– przepisów zawartych w art. 4 pkt. 1 i 2 rozstrzygających, że ogłoszenia o wszczęciu postępowania o rozwiązanie podmiotu wpisanego do KRS bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego oraz o rozwiązaniu podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i jego wykreśleniu z Rejestru, zamieszczane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie podlegają opłacie. Przepisy te wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, oraz

– przepisów art. 1 pkt. 22, art. 3, art. 4 pkt. 3 oraz art. 5 pkt. 1, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 1917 r., a dotyczą oprzyrządowania prawnego stowarzyszeń zwykłych.

Poleć, udostępnij !

Permalink do tego artykułu: http://suflerob.o11.pl/?p=992

Dodaj komentarz

Twój adres email nie będzie publikowany.